Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
Revolusi: Indonesië en het ontstaan van de moderne wereld David van Reybrouck 22/01/2021
Het glanzend zwart van mosselen Oek de Jong 22/01/2021
4321 vragen aan 123 kunstenaars Hilde van Canneyt 22/01/2021
Rennen naar het einde van de honger Esther Jansma 22/01/2021
Het middeleeuwse openbare badhuis: fenomeen, metafoor, schouwtoneel Fabiola van Dam 22/01/2021
Hoelang gaat papa nog gestorven zijn? Hannelore Bedert 22/01/2021
De schepping van de wereld. Ingeleid, vertaald en toegelicht door Albert-Kees Geljon Philo van Alexandrië 22/01/2021
Ik heb u lief tot in de dood Hans Claus 22/01/2021
De lach van Chesterton Gaston Durnez 18/01/2021
Biografie van de Zuiderzee. 850 jaar geschiedenis in 25 verhalen Arie Kok 18/01/2021
Zeezuchten Eddy Verloes & Anne Meerbergen 18/01/2021
Furore Christiaan Weijts 18/01/2021
Feest in het oude Rome. Geschenken voor de Saturnaliën. Vertaald en toegelicht door Vincent Hunink Martialis 18/01/2021
Hekeldichten. Vertaald en toegelicht door Piet Schrijvers Juvenalis en Perius 18/01/2021
Vikingen. IJzeren eeuwen om de Noordzee Jan J. B. Kuipers 18/01/2021
Prometheus tussen kunst en lever Julia van Rosmalen, Merel van Gulik, Belle van Rosmalen en Thomas van Gulik 18/01/2021
Philippus en Alexander. Wereldveroveraars uit Macedonië Adrian Goldsworthy 18/01/2021
Ik verlang en sta in brand. Van Sapfo tot Sulpicia Mieke de Vos (vertaling en toelichting) 18/01/2021
De ent Jannie Regnerus 18/01/2021
De kaalvreter Machteld Siegmann 18/01/2021
12345678910...Laatste

De verlichte middeleeuwen. Een ontdekkingsreis door de middeleeuwse wetenschap

Seb Falk
De verlichte middeleeuwen. Een ontdekkingsreis door de middeleeuwse wetenschap
Spectrum, 2020, 416 blz., EUR 34,99
ISBN: 9789000373734

Sinds de jaren 1950 kregen wetenschapshistorici meer oog voor de middeleeuwse wetenschap. Probleem is dat veel van de middeleeuwse kennis in de volkstaal is genoteerd en dat in handschriften, die ten tijde van het humanisme zeker niet als eerste werden uitgegeven. De renaissance zette de middeleeuwen immers weg als een barbaarse tussenperiode en vereerde kritiekloos de antieke wetenschap, die ze drukte en verspreidde. De middeleeuwse wetenschappelijke geschriften bleven ondertussen stof vergaren in moeizaam ontsloten handschriftenverzamelingen.
De Britse wetenschapshistoricus Seb Falk neemt in De verlichte middeleeuwen de lezer mee op Een ontdekkingsreis door de middeleeuwse wetenschap. Falk vertelt het intrigerende verhaal van de middeleeuwse wetenschap aan de hand van de 14de-eeuwse benedictijnermonnik Johannes (van) Westwyk of Westwick (circa 1350 – circa 1400) van de abdij van Sint-Albans, een 30 kilometer ten noorden van Londen. Westwyk zelf was de auteur was van een manuscript, dat tabellen gaf om de planetenbanen te berekenen en waarmee in de jaren 1950 een equatorium gemaakt werd in het Cavendish Laboratorium.
Falk stelt duidelijk dat, omdat de middeleeuwse natuurfilosofie gericht was op het begrijpen van Gods schepping, zij daarom niet minder wetenschappelijk was. Astronomie en tijdrekenkunde mochten dan wel in dienst staan van de religie, de religie stimuleerde de wetenschapsbeoefening. Om hun religieuze verplichtingen, zoals de getijden, te voldoen, werden monniken gestimuleerd om naar de hemel te kijken, voorspellingen te toetsen en tabellen te maken. Ze verfijnden de kalender in functie van de paasdatum en ontwierpen mechanische klokken als een weerspiegeling van de volmaakte schepping.
Falk vertelt dan ook het verhaal van de middeleeuwse wetenschap als een integraal onderdeel van het middeleeuwse leven. Hij neemt, net zoals de middeleeuwse auteurs, de lezer bij de hand en vertrekt van levensechte vraagstukken. De primaire vorming van Westwyk koppelt hij aan het uitleggen van de middeleeuwse rekenkunde en tijdrekenkunde. De vermoedelijke universitaire scholing van Johannes laat hem toe te spreken over universiteiten en vertalingen. Het astrolabium legt hij uit aan de hand van de instructie van Geoffrey Chaucer voor zijn zoon en het geheimzinnige ‘albion’ van de geleerde abt Richard van Wallingford kadert hij in de geschiedenis in van de abdij van Sint-Albans. De deelname aan de bisschopskruistocht door Westwyk geeft hem de kans om te spreken over cartografie, navigatie en medische wetenschap. Het sluitstuk van zijn studie is de uitvoerige bespreking van de Engelstalige handleiding van Johannes Westwyk voor het equatorium, het instrument om de bewegingen en positie van de planeten te bepalen.
De lezer dient wel bij de les te blijven, maar door de band genomen is het betoog van Falk goed te volgen. Afgezien van een enkele vertaalfout of op een kleine onachtzaamheid na – het handboek van Beda Venerabilis over tijdrekenkunde was uiteraard achtste-eeuws in plaats van achttiende-eeuws – , is dit een fascinerende wetenschapshistorische studie, die andermaal bevestigt dat de middeleeuwen geenszins de ‘barbaarse’ tussenperiode waren, waarvoor zij zo lang versleten werden.

[Walter Smits - 28/11/2020]