De waanzinpartituur

De 31-jarige Am is opgesloten in een psychiatrische instelling. In wisselende deeltjes binnen de roman blikt zij terug op haar leven, en vooral dan op de relatie met haar moeder, en op de manier waarop zij omgaat met de medepatiënten in de instelling. In haar relaas over de instelling zelf heeft Am het steeds weer over ‘de gestoorden’ en hoe die teruggetrokken leven in hun eigen wereld van waanbeelden en dwangvoorstellingen. Een van hen trekt specifiek de aandacht: Lilian die haar kind verloren is en in haar gestoorde geest meemaakt hoe zij het weet te redden uit de vijver bij de instelling. Het is een van de schrijnende verhalen die het lot van Am sterker doen uitkomen. Waarom Am in de psychiatrie terecht is gekomen, heeft alles te maken met de figuur van haar moeder. Makkelijk is het niet om onder woorden te brengen wat en hoe de moederfiguur haar blijvend beklemt:  ‘De alledaagse taal is niet toereikend om te vertellen waarom ik hier gekomen ben, waarom ik deed alsof ik een besmettelijke longziekte had, alleen maar om van haar weg te kunnen komen, om mijn moeder de rug te kunnen toekeren.’ (p. 29) En ruim honderd pagina’s verder luidt het: ‘De waarheid is dat ze mij nooit heeft willen zien slagen, ze heeft me alleen maar laten gaan om me op haar commando weer terug te laten keren, maar dan een klein beetje zwakker, een klein beetje meer van haar’.’ (p. 133) Een moeder-dochterrelatie kortom die bepaald wordt door het niet kunnen loslaten. Mede door het bedachtzaam aanwenden van motieflijnen (onder meer de uitspraak van de moeder dat het vruchtwater bij de geboorte van Am naar kersenbloesem smaakte) blijft ‘De waanzinserenade’ een intrigerend en boeiend geheel. En het lot van Am blijft hoe dan ook aangrijpend, zeker omdat zij er in haar relaas op gericht blijft zichzelf en de mensen in haar omgeving ervan te overtuigen dat zij niet thuishoort in de instelling, ‘dat ik hier niet hoor,  dat ik sta te bloeien als een narcis in het duingebied, tussen al het stekelige en het verdorde, dat ik hier alleen laar bloei uit wraak.’ (p. 212)