Des te beter (vert. Marijke Arijs)

‘Des te beter’ (oorspronkelijke titel: ‘Tant mieux’) opent met een beklijvende scène: we schrijven 1942, de vierjarige Adrienne is bij haar grootmoeder in Gent ondergebracht en wordt gedwongen als ontbijt zure haring en een kom koffie met melk te verorberen. Amélie Nothomb tekent  in het personage van Adrienne het beeld van haar moeder, die de bezwerende formule ‘des te beter’ heeft leren hanteren om hoe dan ook de problemen waarmee ze als opgroeiend kind wordt geconfronteerd het hoofd te bieden. Er is de grootmoeder van Adrienne, die na het verlies van het familiefortuin een ziekelijke haat ontwikkeld tegen haar omgeving; zelf heeft Adrienne weinig zonnige momenten beleefd, eraan gewend geraakt als ze was zich terug te trekken in haar ‘andere’ wereld, weg van de dwingende realiteit van oorlog, ‘emotionele) verwaarlozing en drukkende omstandigheden die van haar moeder Astrid een sadistische kattenmoordenaar hebben gemaakt.  Met de nodige omzichtigheid die haar inspireert tot een ingehouden vorm van schrijven brengt Amélie Nothomb het leven van haar moeder in kaart. In het tweede deel van de roman komt de schrijfster zelf in de ik-vorm aan het woord: zij verklaart waarom ze voor haar ‘moederboek’ niet heeft kunnen kiezen voor een ik-verhaal, maar voor de omtrekkende beweging van het relaas over Adrienne.  De manier waarop Nothomb het hele verhaal naar zichzelf toetrekt, wekt de indruk dat ze zo nodig verdere uitleg aan het adres van haar lezers moest zien aan te reiken. Zo lees je: ‘Mijn moeder heeft haar grote liefde vier jaar overleefd. Het eerste jaar in de roes van zijn aanwezigheid. Vanaf het tweede in ontreddering over zijn afwezigheid.’ (p.120). En vooral dan: ‘Ik word al zo lang zo zwaar geplaagd door schuldgevoelens dat ik niet kan spreken namens iemand die daar vrij van is.’ (p. 124)

Het schrijven van  ‘Des te beter’ maakt dat Amélie Nothomb voor zichzelf althans een schuld heeft weten in te lossen.