Dirk Rochtus (1961) is professor Duitse geschiedenis en internationale politiek aan de Campus Antwerpen van de KU-Leuven. Naast specialist Turkije is hij vooral gedreven door de Duitse geschiedenis. Hierover schrijft hij geregeld artikels op de webstek van Doorbraak en gidst hij reisgroepen doorheen Duitsland en de Verlorene Gebiete. Zijn nieuwste boek Van links naar rechts handelt vooral over de geschiedenis van de voormalige Sovjet-bezettingszone en de DDR-dictatuur die door de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED) gedomineerd werd. Het boek is een stevige brok geschiedenis die tot een betere kennis van de huidige politiek-economische problematiek van Duitsland leidt.
De SED wilde Midden-Duitsland —Oost-Duitsland of de overzijde van de Oder-Neisse linie, was immers teloorgegaan door annexaties van de Sovjet-Unie, Polen, Litouwen en Tsjecho-Slowakije— omvormen tot een ideale socialistische maatschappij voor boeren en arbeiders. De DDR-Duitsers gingen daar niet zo maar mee akkoord. Op 17 juni 1953 kwamen arbeiders en bedienden in opstand omdat ze langer moesten werken voor hetzelfde loon. Enkel dankzij de inzet van Sovjeteenheden kon de opstand op bloedige wijze neergeslagen worden.
Kritische denkers zoals Rudolf Bahro, Ernst Bloch, Wolfgang Harich, Robert Havemann en Rolf Henrich verzetten zich tegen de strakke koers en droomden van een democratisch-socialistisch alternatief. Vele gewone DDR-mensen daarentegen keken eind jaren 1980 vol verwachting naar het Westen.
Na de Wende (1989) en de Duitse hereniging van oktober 1990 wilden West-Duitse ondernemers en managers de voormalige DDR omkneden tot een verlengstuk van de voormalige Bondsrepubliek. Enkel het Ampelmännchen, het sympathieke en speelse verkeerslichtmannetje uit 1961, bleef als DDR-symbool bewaard. Het staat ook afgebeeld op de cover van Rochtus’ nieuwste boek.
Met de in de DDR heersende regionale gevoeligheden werd geen rekening gehouden. Door de hervormingen ontstond er een massale werkloosheid en ‘Ostalgie’, heimwee naar de DDR. Vele mensen stemden op de links-radicale Die Linke, de belangrijkste erfgenaam van de SED. De door kanselier Merkel gevoerde massamigratiebeleid vanaf 2025 leidde bij de Oost-Duitsers tot het gevoel een tweede keer benadeeld te worden. De rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD) won hierdoor veel stemmen in de nieuwe oostelijke deelstaten.
Het tweede deel van Dirk Rochtus’ boek handelt hoofdzakelijk over de opkomst van deze twee radicale partijen, en over Sahra Wagenknecht de flamboyante en intelligente links-radicale partijleidster die als enige haar neus niet ophaalt voor samenwerking met de AfD. Zij kreeg terecht een apart hoofdstuk in het uit acht hoofdstukken bestaande boek.
Auteur besteedt ook veel aandacht aan het stemgedrag van de voormalige DDR-burgers. Zijn boek is stellig geen nostalgisch portret van de voormalige DDR maar een indringende politiek-historische analyse van een land dat nog steeds op zoek is naar haar identiteit. Een boek dat tot nadenken stemt, vooral voor lezers die er al geweest zijn.
Met een nogal kleine drukletter. Te betreuren is echter dat het namenrijke boek geen register kreeg.