Over de katholieke school. Identiteit in realiteit

Identiteit is in onze cultuur een hot issue. Dat geldt niet alleen voor individuen, maar ook voor organisaties, instellingen en verenigingen, en zelfs voor onze samenlevingen als geheel. Ook het katholiek onderwijs worstelt met zijn identiteit. Aan de ene kant wordt haar identiteit bedreigd door een overheid die een ‘staatspedagogie’ oplegt waardoor er nog weinig vrijheid overblijft om een eigen pedagogisch project te realiseren. Aan de andere kant is er de detraditionalisering en pluralisering die maakt dat er een onwennigheid is ontstaan tegenover de vroeger vanzelfsprekende katholiciteit. Identiteit is nooit verworven, het is een dynamisch gebeuren. Daarom is het sowieso zinvol geregeld stil te staan bij onze eigenheid en erover in debat te gaan. Theoloog Jürgen Mettepenningen was lange tijd in het aartsbisdom de bisschoppelijk gedelegeerde voor het Nederlandstalig onderwijs. Met dit essay rondt hij die opdracht af en bundelt tegelijk zijn inzichten van de vorige jaren. Het is een bondig, helder en krachtig boekje geworden dat scholen uitdaagt om stil te staan bij hun ‘voortschrijdende identiteit’. Wat kan het betekenen om vandaag kleur te bekennen en jezelf als katholiek te omschrijven? Waar ligt de specifieke kracht en eigenheid van een katholieke school? En hoe kan die kracht concreet in de realiteit gestalte krijgen in de vorming van jonge mensen? Hoe kan Jezus ook in deze tijd een kompas blijven bij een pedagogisch project? Iedereen die in een katholieke school verantwoordelijkheid draagt, zou dit essay moeten lezen. Het is een krachtige aanzet tot reflectie, maar hopelijk ook tot debat binnen de scholen. Herkennen bestuurders, directies en leerkrachten zich in wat Mettepenningen schrijft? Benoemen ze zelf hun katholiek-zijn op deze of op een andere manier? De auteur houdt de katholieke scholen een spiegel voor en bevraagt hun motivatie en inspiratie, maar ook de concrete vertaling ervan in de dagelijkse realiteit. Ook wie als katholiek of christen niet in het onderwijs actief is, kan trouwens gebaat zijn met de lectuur van dit essay. De vragen en de aandachtspunten, de concrete vertaalslag van je identiteit naar je werking, Jezus als blijvend kompas; het zijn onderwerpen die je makkelijk kunt overzetten naar andere katholieke organisaties en verenigingen. Katholieke zorginstellingen en christelijke middenveldorganisaties kampen met dezelfde vragen en uitdagingen. Ook zij zijn dus beslist gebaat met door Mettepenningen aangereikte reflecties over ‘identiteit in realiteit’. Van waaruit, voor wie en waartoe en hoe ga je te werk als organisatie? Geregeld stilstaan bij die vragen, terugkeren naar je bron en je inspiratie en motivatie voeden; het is een permanent huiswerk voor elkeen die ernstig werk wil maken van een identiteit die geen zaak is uiteen ver verleden of een laagje vernis. Mettepenningen daagt zijn lezerspubliek uit om op een eigentijdse manier in hun kracht te gaan staan. Hopelijk wordt er effectief met dit essay aan de slag gegaan en voedt het het debat in katholieke scholen, zorginstellingen en middenveldorganisaties.