Jan Van Eyck en Brugge

Het olieverfschilderij “Onze-Lieve-Vrouw met het Kindje Jezus, St.-Joris, St.-Donaas en kanunnik van der Paele”, gemeenzaam “Madonna met kanunnik Joris van der Paele”  genoemd, is één van de bekendste werken uit het oeuvre van Jan van Eyck. Het is één van de topwerken van de Zuid-Nederlandse schilderkunst in de vijftiende eeuw en hét pronkstuk van de collectie Vlaamse Primitieven van het Brugse Groeningemuseum. Vlak voor de aanvang van het Van Eyck-jaar 2020 en de start van de prestigieuze tentoonstelling “Van Eyck. Een optische revolutie” in het MSK Gent, publiceerde kunsthistoricus Jean Luc Meulemeester een lijvige publicatie, uitsluitend gewijd aan het overbekende paneel dat niet te zien zal zijn in de Gentse tentoonstelling. De auteur belicht de historische context waarin het werk tot stand kwam en de kunsthistorische traditie waarin het thuishoort. Aandacht wordt besteed aan de correcte titel van het werk, aan de drager en de lijst waarin het werk gevat is. Meulemeester gaat uitgebreid in op de compositie, de iconografie en de symboliek. Hij onderzoekt de inspiratiebronnen waardoor Jan van Eyck zich wellicht liet inspireren en  gaat ook dieper in op de invloed van het werk op latere kunstenaars. Alle afgebeelde figuren, Madonna met kind, St.-Joris, St.-Donaas en kanunnik van der Paele worden uitvoerig toegelicht. Uiteraard ontbreekt een uitvoerige biografische schets niet. Met het hoofdstuk “Brugge vergat Van Eyck niet” sluit Jean Luc Meulemeester deze lijvige studie af. Het resultaat is een bijzonder interessante en geslaagde synthese van het kunsthistorisch onderzoek van dit meesterwerk van Van Eyck. Zoals het hoort bij dergelijke studie bevat het boek ook een notenapparaat, een uitgebreide bibliografie en een personen- en plaatsindex. Een enkele keer kan de kwaliteit van een afbeelding beter, zoals bij het Montefeltro Altaarstuk van Piero della Francesca uit de Pinacoteca di Brera, Milaan. Dat doet evenwel geen afbreuk aan de waarde van deze boeiende en fraai uitgegeven studie.