Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
Klara en de zon. Roman vertaald door Peter Bergsma Kazuo Ishiguro 08/06/2021
Raam, sleutel Robbert Welagen 08/06/2021
Dagboek uit Bergen-Belsen, maart 1944 – april 1945. Met een inleiding en bezorgd door Saskia Goldschmidt Renate Laqueur 08/06/2021
Brueghel en tijdgenoten. Kunst als verborgen verzet Lars Hendrikman en Dorien Tamis (red.) 08/06/2021
Chinatown Ronelda S. Kamfer 08/06/2021
De onvermoede schatkamer van de Duitse barokmuziek van Schütz tot Bach (1650-1700) Ignace Bossuyt 08/06/2021
Gebed tot de leegte Claude van de Berge 08/06/2021
De Lage Landen. Een geschiedenis voor vandaag Marnix Beyen, Judith Pollmann en Henk te Velde 08/06/2021
Gezelle in context: taal, macht en identiteit Julien Vermeulen 08/06/2021
De onfortuinlijke. Adolf Eichmanns Argentijnse jaren Ariel Magnus 08/06/2021
Een luchtbel in een vluchtige rivier Jean Pierre Rawie 08/06/2021
Vaarwel. Achtergelaten gedichten Lucebert 01/06/2021
Willem Drees. Daadkracht en idealisme Jelle Gaemers 01/06/2021
Architect Victor Bourgeois 1897-1962. Modernity, Tradition & Neutrality Iwan Strauven 01/06/2021
Expeditie kunst Sofie Van de Velde 01/06/2021
Kroongetuige. Een ooggetuigenverslag uit de hel van de Chinese concentratiekampen Sayragul Sauytbay en Alexandra Cavelius 01/06/2021
Soldaat van Napoleon (1806-1815) Joost Welten met medewerking van Lena Reyners en Johan De Wilde 01/06/2021
Autonomie [En andere verhalen voor kinderen van onze tijd] Harold Polis 01/06/2021
Rook! Yves Bondue 01/06/2021
Vijanden van Rome. Van Hannibal tot Attila de Hun Philip Matyszak 01/06/2021
12345678910...Laatste

De republiek of de dood. Philippicae en brieven. Vertaald en toegelicht door John Nagelkerken

Cicero
De republiek of de dood. Philippicae en brieven. Vertaald en toegelicht door John Nagelkerken
Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2020, 412 blz., EUR 29,99
ISBN: 9789025310714

Wellicht de meest beschreven periode van de Romeinse geschiedenis, misschien wel van de hele oudheid, is de eerste eeuw voor Christus, waarin de Oude Republiek overgaat in de keizertijd. Wie in de materie geïnteresseerd is, heeft waarschijnlijk al veel leesvoer op de plank staan. Rubicon van Tom Holland is heel bekend, maar veel auteurs hebben zich aan een relaas van de gebeurtenissen gewaagd, waarbij ze al dan niet focussen op een bepaalde periode: de opkomst en ondergang van Caesar, Octavianus die zijn principaat uitbouwt of een overzicht van de hele eeuw.                               
Dat er zo veel lectuur voor handen is, heeft niet alleen te maken met het belang of het opwindende karakter ervan, maar ook met het overgeleverde bronnenmateriaal. Eén van de hoofdverantwoordelijken daarvoor is Marcus Tullius Cicero: advocaat en redenaar, actief als filosoof, maar ook als politicus, verdediger van de oude republiek waar de Senaat de lakens uitdeelde. John Nagelkerken focust in De Republiek of de dood op een heel korte periode, van 15 maart 44 tot 27 juli 43 voor Christus, en hij pakt het anders aan. Mochten schrijvers regisseurs zijn, dan waren de meeste boeken documentaires waar een vertelstem de gebeurtenissen beschrijft. Dit boek neemt een andere vorm aan, een waarbij de hoofdpersonage zelf aan het woord komt, soms als in een interview, soms op archiefmateriaal van publieke optredens. Tussen die fragmenten houdt een voice-over ons bij de les of verbindt die de verschillende eindjes aan elkaar.                   
We lezen in Cicero’s persoonlijke brieven (aan zijn vriend Atticus, aan andere kennissen, soms van anderen die in hetzelfde corpus zijn overgeleverd) hoe hij de situatie vlak na de dood van Caesar inschatte en hoe hij actief probeert de gebeurtenissen naar zijn hand te zetten, onder meer door de jonge Octavianus te bewerken, die Caesar onverwachts in zijn testament als opvolger aanduidde. We zien hem echter ook aan het werk in de Senaat, waar hij uitvaart tegen Marcus Antonius. Nooit vies van wat zelfoverschatting noemt hij die de Philippische redevoeringen, waarmee hij zichzelf vergelijkt met Demosthenes en impliciet ook Antonius met Philippos van Makedonië gelijkstelt.                         
Waar Cicero niet aan het woord is, houdt John Nagelkerken het kort en to the point. De inleiding is helder en goed en tussen de brieven en redevoeringen door worden de omstandigheden en belangrijkste personages geschetst. Ook de vertaling is helder, al houdt hij zich wel aan de lange en soms complexe periodes die Cicero hanteert, maar die, zeker in de redevoeringen, zo kenmerkend zijn voor zijn stijl. In voetnoten wordt verder uitgeweid over allusies die die voor ons niet meer duidelijk zijn of wordt extra info verstrekt.                                                 
Het mooie aan deze manier van werken is dat het meer beklijft dan een pure beschrijving kan doen. Als je weet hoe het afloopt, lezen Cicero’s loftuitingen op Octavianus zeer wrang. In zijn laatste brief, aan Brutus die op dat moment in Griekenland zit, voorvoelt hij al dat het de verkeerde kant opgaat: Octavianus is iemand met karakter, maar op een plooibare leeftijd. Hij hoopt dat de republiek er geen spijt van zal hebben dat hij hem probeerde te begeleiden. En half jaar later zaten Octavianus en Antonius in Bologna bijeen en stelden ze een lijstje op van personen die een alliantie tussen hen beiden in de weg stonden. Antonius wou zijn nemesis weg, en Octavianus bleek inderdaad plooibaar. Cicero zwierf toen al een tijdje van landgoed naar landgoed, nog naarstig schrijvend aan zijn laatste filosofische traktaten, maar werd op 7 december in Caieta door een gewapende groep om het leven gebracht. De republiek of de dood? Het werd voor Cicero het laatste, al bleek ook het eeuwige leven voor hem weggelegd.

[Dieter Wildemauwe - 14/09/2020]