Toen Columbus in zijn poging om via een westelijke route naar het Oosten te varen bij toeval (West-)‘Indië’ bereikte en daaropvolgende reizen van Cabral en Amerigo Vespucci aantoonden dat het wel degelijk om een nieuw continent ging, bleef de uitgangsvraag onbeantwoord. Was het idee van Columbus om via het westen Indië te bereiken realiseerbaar? Ferdinand Magellaan, een Portugees in Spaanse dienst, rustte met steun van de Spaanse koning, keizer Karel V, een konvooi van vijf schepen en een bemanning van 237 koppen uit. Hij vertrok in 1519, dwarste de zuidelijke Atlantische Oceaan en voer langs de oostkust van Zuid-Amerika op zoek naar een doorvaart. Via de naar hem genoemde Straat van Magellaan bereikte hij een andere oceaan, die hij wegens de ongewoon heersende windstilte de ‘Stille’ doopte. Hij dwarste deze en bereikte de Filippijnen, waar hij omkwam bij een interventie in een conflict van de inlandse bevolking. Zijn eerste stuurman, de Bask Elcano, bereikte de Molukken en uiteindelijk met het enig overgebleven schip in 1522 de Spaanse thuishaven, samen met zeventien andere opvarenden van de oorspronkelijke bemanning. Daaronder was een Italiaanse edelman Antonio Pigafetta, die een dagboek had bijgehouden, dat hij omwerkte tot een verslag van de eerste reis om de wereld (1519-1522).
Dat verslag werd in 2001 in het Nederlandse vertaald door Théo Buckinx onder de titel Magalhǣs’ reis om de wereld. Verslag van een ooggetuige. Nu verschijnt een tweede herziene druk onder de titel De reis van de Spanjaarden naar de Molukken. Verslag van een ooggetuige om geen verwarring te wekken met het nu ook uitgegeven Magellaan. De eerste reis om de wereld van de Italiaanse historicus David Salomoni. Buckinx vertaalde in een soepel leesbaar Nederlands, koos ervoor om de moderne spellingswijze voor de naam van de expeditieleider te hanteren en voorzag zijn vertaling van een beknopt nawoord.
Antonio Pigafetta’s verslag is een enorm belangrijke primaire bron. Het originele manuscript bleef niet bewaard, maar wel vier handschrifttranscripties: een in het Venetiaanse dialect en drie vertaald in het Frans. Buckinx vertaalde een handgeschreven Franse vertaling, Le voyage et navigation faict par les Espaignolz es Isles de Molluques, en volgde deze tekst zo getrouw mogelijk. De vergissingen of verschrijvingen van Pigafetta of diens Franse vertaler werden overgenomen, maar worden in een eindnoot rechtgezet.
Pigafetta had oog voor de tumultueuze gebeurtenissen aan boord, maar schreef ook over de onbekende flora en fauna, de verschillende volkeren, de inspanningen, die de Europeanen aan de dag legden, verder over zaken zoals scheurbuik en het verschijnsel dat ze één dag achterliepen, omdat ze met de zon meereisden. De tekst getuigt op tweeërlei wijze van distantie: ten eerste van de westerling Pigafetta ten aanzien van de buiten-Europese bevolkingen, maar tezelfdertijd van de historische afstand tussen Pigafetta en ons.
De onderwerpen van de tekst worden duidelijk weergegeven in de kantlijn en de tekst wordt geïllustreerd met zwart-witillustraties, vermoedelijk uit het handschrift dat uitgangspunt van de vertaling was, maar dat wordt nergens vermeld. Een zestigtal eindnoten lichten de tekst toe. Het was beslist een goed initiatief van de uitgever deze primaire bron en als dusdanig klassieke tekst in een moderne eigentijdse vertaling heruit te geven.