Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
Moerasduivels en monniken Anna en Katharina Smeyers 12/03/2026
Leven in bezet Oekraïne Ardy Beld 12/03/2026
Meer dan het leven. Tegen moedeloosheid Erik Borgman 12/03/2026
De waanzinpartituur Emma van Hooff 12/03/2026
Atlas van de borduurkunst. Een wereldreis langs erfgoed en stijlen Gillian Vogelsang-Eastwood 12/03/2026
Monobiblos (vert. Harm-Jan van Dam) Daniel Heinsius 12/03/2026
Zes tragedies. Medea, Ifigeneia in Aulis, Trojaanse vrouwen, Elektra, Orestes, Bakchanten (vert. en inl. Gerard Koolschijn) Euripides 12/03/2026
Vrouwen in duistere tijden: tien denkers van blijvende betekenis Alicja Gescinska 12/03/2026
Terug uit de witte hel. Hoe Nederland een eigen poolheld kreeg Adwin de Kluyver 12/03/2026
De dijkgravin (herz. vert. Stefaan van den Bremt; naw. Stefaan van den Bremt en Annelies Verbeke) Marie Gevers 12/03/2026
Na de bevrijding. Wederopbouw, schaarste, zuivering Xia van Beuningen, Charlotte Dommerholt en Lieke Speerstra 12/03/2026
De werelden van Jan Toorop Suzanne Veldink, Laura Prins en Petra Timmer 12/03/2026
Rome en de Lage Landen. Een geschiedenis van Caesar tot Clovis Robert Nouwen 11/03/2026
Denkwerk. Kunstenaars en filosofen Wendy Janssen en Onno Zijlstra 06/03/2026
Hannah Arendt. Mens & maatschappij in meervoud Andreas Kinneging, Paul de Hert en Maarten Colette (red.) 06/03/2026
Het leven van de geest (vert. Dirk De Schutter en Remi Peeters) Hannah Arendt 06/03/2026
Dom Hans van der Laan in de praktijk. Een ontwerphandboek Caroline Voet 06/03/2026
Orlanda (vert. Eveline van Hemer; naw. Gaea Schoeters) Jacqueline Harpman 06/03/2026
De komiek van Treblinka Ake Edwardson 06/03/2026
5 Mei 1945. Het momentum van Wageningen Wim Huijser, Coen Pepplinkhuizen en Jelle de Gruyter 06/03/2026
12345678910...Laatste

Een wereld vol almanakken. 100 bijzondere exemplaren

Frederik Schreuder
Een wereld vol almanakken. 100 bijzondere exemplaren
Walburg Pers, 2023, 221 blz., EUR 34,99
ISBN: 9789462499188

Almanakken werden eeuwenlang dagelijks gebruikt door mensen uit alle lagen van de bevolking. Ze boden praktische informatie, zoals een kalender met de godsdienstige feestdagen, gegevens over de opkomst en ondergang van de zon, de schijngestalten van de maan, zons- en maanverduisteringen, weersvoorspellingen, aankondigingen van markten en kermissen, vertrektijden van trekschuiten en postkoetsen, medische adviezen en nog veel meer praktische wetenswaardigheden. Bovendien bevatten ze vaak amusement in de vorm van verhalen, rijmpjes, grappige anekdotes en raadsels, vaak vergezeld van humoristische illustraties. Een huis zonder almanak werd beschouwd als een schip zonder kompas.
Er werden miljoenen almanakken in verschillende vormen en materialen gemaakt, maar ze bleven amper bewaard, omdat ze na het verstrijken van het jaar, dus na bewezen dienst, vaak afgedankt en weggegooid werden, of, zoals in China, ritueel verbrand.
De Nederlandse huisarts Frederik Schreuder verzamelde gedurende veertig jaar almanakken, niet alleen uit Nederland, maar uit de hele wereld. In Een wereld vol almanakken toont hij 100 bijzondere exemplaren uit zijn collectie, die een zevenvoud daarvan bedraagt. Hij wil de schoonheid en de diversiteit van almanakken wereldwijd laten zien, maar ook de gebruikssporen, zoals moddervegen in een boerenalmanak, dagboekaantekeningen van kooplieden in hun comptoiralmanakken of de notities van scheepskapiteins in hun nautische almanakken.
In een beknopte inleiding behandelt Schreuder achtereenvolgens de Grieks-Egyptische herkomst van het woord almanak, via de Arabieren geïntroduceerd in Europa, de Arabische almanakken, het verschil tussen de jaarlijks terugkerende almanakken en de jaren overstijgende kalender, lange tijd als synoniemen door elkaar gebruikt, en ten slotte de vorm en de ontwikkeling van de almanakken, gekenmerkt door een enorme verscheidenheid.
In het corpus presenteert Schreuder dan de honderd geselecteerde almanakken in chronologische volgorde. Hij begint met een Frans calendarium uit de 15de eeuw. Uit de 16de eeuw en 17de eeuw weerhoudt hij telkens vier almanakken. Uit de 18de eeuw toont hij vijfendertig exemplaren en uit de 19de eeuw niet minder dan eenenveertig. De 20ste eeuw moet het stellen met vijftien items. Van elke almanak staan één of enkele bladzijden prachtig afgebeeld op de linkerpagina, terwijl hij op de rechterpagina elke afgebeelde almanak historisch duidt door een beschrijving van de herkomst en de inhoud met daarbij aandacht voor de tijdrekenkundige aspecten.
Onomstotelijk blijkt dat de inhoud en de vorm nogal kon variëren en evolueren. Er waren almanakken in velerlei soorten en maten, soms als eenbladskalender aan de muur, maar meestal in een handzaam formaat in boekvorm. Almanakken blijken ingezet te worden voor verschillende ideologische doeleinden, bijvoorbeeld als een middel om zich te verzetten tegen de slavernij (nr. 58) of als een instrument voor pure indoctrinatie (nr. 94). De voor de westerling meest exotische exemplaren zijn afkomstig uit de wereld buiten Europa.
Een samenvatting in het Nederlands en het Engels en een literatuurlijst vervolledigen dit zoals steeds door Uitgeverij Walburg Pers fraai uitgegeven boek van Frederik Schreuder.

[Walter Smits - 15/05/2023]