Jan Mankes. Mooie dingen zijn zoo eenvoudig

Van 25 januari tot en met 22 juni 2025 loopt in Museum Arnhem en Museum Belvédère, Heerenveen een tentoonstellingstweeluik rond het oeuvre van Jan Mankes (1889-1920). Misschien roept die naam bij de gemiddelde Vlaamse kunstliefhebber niet heel veel op. Dat is onterecht. Binnen de Nederlandse schilderkunst neemt Mankes een unieke plaats in. De kunstenaar woonde en werkte van 1909 tot 1915 in Friesland en vestigde zich in de laatste jaren van zijn leven in het Gelderse Eerbeek. De twee exposities in Arnhem en Oranjewoud geven een representatief overzicht van een van de meest bijzondere kunstenaars die werkzaam waren aan het begin van de twintigste eeuw. In Museum Arnhem kreeg de tentoonstelling de titel ‘Jan Mankes - verstilling & strijd’ mee. De nadruk ligt er op een overzicht van Mankes’ werk in relatie tot werk van tijdgenoten, kunstenaars die hem inspireerden en kunstenaars die op hun beurt inspiratie vonden in zijn werk.  Het toont de aandacht zingeving en verstilling in de onrustige tijden waarin Mankes leefde en werkte. Zijn groot inlevingsvermogen maakt zijn werk dromerig en doorleef.  Het tentoonstellingsluik in Museum Belvédère, onder de titel ‘Jan Mankes - uiting geven aan geestelijk leven’ , toont voornamelijk werk dat Mankes maakte in 1909-1915, de periode waarin hij in het Friese dorp De Knipe woonde en inspiratie ontleende aan de omgeving waar Museum Belvédère is gevestigd. De drie belangrijkste thema’s binnen Mankes’ werk – landschappen, het portretten en dieren – komen er uitgebreid aan bod. Beide musea bezorgden, in samenwerking met Waanders Uitgevers, bij de dubbeltentoonstelling een uitvoerige publicatie onder de titel “Jan Mankes. Mooie dingen zijn zoo eenvoudig”. Na een inleiding waarin het museaal dubbelproject wordt voorgesteld, volgt een essay van Stefan Kuiper  over de avondlijke sfeer en de nocturnes in veel van Mankes’ werk. Daarna brengt Froukje Pitstra een uitgebreide biografische schets, gevolgd door een tijdlijn waarin Mankes’ korte leven historische gesitueerd wordt. De ruim 95 bladzijden met vaak paginagrote afbeeldingen van schilderijen vormen een rustpunt in het boek. Marlene Deutinger tracht in haar essay de actualiteit van Jan Mankes geestelijke kunstopvatting te verwoorden. Na enkele notities van een onderzoek naar dateringen, volgt de herziene indrukwekkende oeuvrelijst, verzorgd door Jan de Lange en Maarten van Doremalen. Het fraai vormgegeven boek wordt afgesloten met een dankwoord en een overzicht van de relevante bronnen. Zowel de dubbeltentoonstelling als de begeleidende monografie verdienen een ruim publiek.