Artus Quellinus. Beeldhouwer van Amsterdam

Tot 27 oktober 2025 loopt in het Koninklijk Paleis in Amsterdam een tentoonstelling over de Vlaamse kunstenaar Artus Quellinus de Oudere (1609-1668). Hij is afkomstig, werkte en woonde in Antwerpen, maar zijn naam, zijn kunnen en zijn faam zijn onlosmakelijk met dit voormalige stadhuis verbonden. De Nederlanders noemen dit gebouw een wereldwonder aan het IJ. De Brabander drukte er overduidelijk zijn stempel op en bepaalde mee het uitzicht van deze monumentale constructie. Dat daar nu een tentoonstelling over hem loopt, kunnen we alleen maar toejuichen. Hij behoorde tot de voornaamste beeldhouwers van de Zuidelijke Nederlanden, kreeg zijn vorming in Antwerpen en in Italië (lees: vooral Rome). Hij ontwikkelde een eigen wat classicerende barokstijl, die volkomen paste in het noorden. Tijdgenoten noemden het bij de afwerking het achtste wereldwonder. De sculpturen van Quellinus, die er bijna vijftien jaar aan werkte, hebben een flink aandeel in deze lof. In marmer toont hij ons een waaier dieren, planten en uiteraard portretten, putti en mythologische figuren.

Deze eerste grote overzichtstentoonstelling over meester Quellinus kan natuurlijk niet zonder een catalogus. Eigenlijk is het mee een begeleidende publicatie waarin Artus Quellinus centraal staat  en geenszins een opsomming van de tentoongestelde beelden. Wel bevat het boek een reeks boeiend geschreven essays die ons wegwijs maken in zijn biografie en in het oeuvre van deze grote beeldhouwer uit de zeventiende eeuw. Het is niet het eerste boek dat over hem verschijnt, wel de eerste tentoonstelling. In het eerste artikel geschreven door Bieke van der Mark maken we kennis met de beeldhouwer. Van der Mark behartigde  ook de redactie van deze uitgave. Ze is verbonden aan het departement beeldhouwkunst van het Rijksmuseum, die mee de tentoonstelling realiseerde en mee het boek uitgaf. De Amsterdamse gebeeldhouwde burgemeestersportretten worden dan weer besproken door Frits Scholten. Het Amsterdamse stadhuis (later Koninklijk Paleis) wordt belicht door Alice Taatgen en Marjan Pantjes. Meer uitleg over de bronzen beelden van het voormalige stadhuis krijgen we in de tekst van Derek Biront. En de gebeeldhouwde flora en fauna komt aan bod in het artikel van Liesbeth van Noortwijk. Over zijn zoon, Artus Quellinus de Jongere, vernemen we meer in het essay van Wendy Frère.

Deze uitgave is geen catalogus in de specifieke betekenis van het woord. Maar door de boeiende essays en het rijke gamma aan illustraties krijgen we een schitterend beeld van het oeuvre van Artus Quellinus de Oudere en navolgers. En wie vele stukken van hem wil zien, dient een bezoek te brengen aan de tentoonstelling. Ook de uitgave mag er zijn. Een keurige vormgeving, een fraaie bladspiegel en vele illustraties. Noten, bibliografie en een Engelstalige sobere opsomming van de tentoongestelde werken ontbreken niet. Een index ware nuttig geweest. Deze uitgave met harde kaft, perfect formaat en een keurige afwerking is, zowel qua inhoud als qua vorm, een hoogwaardige publicatie,  zoals het rijke oeuvre van Quellinus verdient.