Heel en Al. Kunst, geloof en wetenschap in het stadhuis van Amsterdam. 1647-1665

Tot de voornaamste gebouwen van Amsterdam behoort ongetwijfeld het Koninklijk Paleis op de Dam, dat tot in 1808 als stadhuis fungeerde en ooit als stadhuis is opgetrokken in een classicerende barokstijl. Het werd tussen 1648 en 1665 onder leiding van architect Jacob van Campen gebouwd. Dit schitterende boek dat kunsthistoricus Eymert-Jan Goossens als zijn doctoraal proefschrift schreef, behoort tot die uitgaven waarvoor we diep moeten buigen. Dit geldt in de eerste plaats voor de inhoud. De auteur behandelt minimaal de geschiedenis en de architectuur van dit monumentale boek – daarover verscheen menige publicatie en dit was ook niet zijn bedoeling – maar spitst zich meer dan voortreffelijk toe op het ingenieuze decoratieprogramma van het gebouw. Hij ontrafelt de vele verwijzingen (vooral op het gebied van beeldhouwwerk, schilderkunst en vloerdecoratie) die in dit gebouw zijn verwerkt en refereren aan geloof, wetenschap, bestuur, wetenschap, … Dit zorgt voor verwondering, maar evenzeer voor bewondering wat allemaal zichtbaar is in dit gebouw. Meteen maken we kennis met de stand van het onderzoek van het wereldbeeld in de zeventiende eeuw in de ruimste zin en met de kennis die geleerden op dat ogenblik bezaten. Iedere sculptuur, bijna ieder streepje in de constructie en ieder motief heeft in dit gebouw een bepaalde betekenis. Het geheel van deze uitgave is ook keurig opgebouwd in acht delen met telkens enkele hoofdstukken. Dit zorgt voor een overzichtelijke en noodzakelijke leidraad.                                            Ook de vele afbeeldingen die deze uitgave verluchten zijn van uitzonderlijke kwaliteit. Belangrijk daarbij is dat meestal via kleine kaartjes getoond wordt waar dit beeldhouwwerk zich in het gebouw bevindt. Het lijkt dat vele foto’s zwart-wit zijn, maar dit is niet zo, wat we aan de vele tinten overduidelijk zien. Trouwens geen enkele afbeelding kan ontbreken en zorgt ervoor dat we de geschreven tekst perfect kunnen duiden. Ze zijn nodig, maar ze zijn er ook en staan op de juiste plaats. De foto’s behoren tot de hoogste kwaliteit en zorgen ervoor dat het werk ook een aangenaam kijkboek is geworden. Het gaat inderdaad hoofdzakelijk over grote afbeeldingen, vaak paginagroot. Dit geldt eveneens voor de perfecte vormgeving door Wim Ruigrok, die ook als fotograaf duidelijk zijn steentje bijdroeg. De sobere lay-out, wat uitstekend past in dit boek, kunnen we zeker appreciëren. Geen verwarrende komposities, wel duidelijk, geordend en duidelijk. Voor zo’n uitgave is dit meer dan passend. Ook het werken met een kleurennummering op bepaalde bladzijden helpt de lezer. Uiteraard is de publicatie van hoog wetenschappelijk niveau. Uiteraard en logisch zijn er de eindnoten, een uitgebreide bibliografie en een viertal bijlagen. Spijtig genoeg ontbreekt een index.

Het eindresultaat zorgt ervoor dat dit boek niet alleen belangrijk is voor de studie van dit voormalige stadhuis, niet alleen belangrijk is voor historische studies van Amsterdam, maar ook dat onze kennis over de wetenschap in die periode in Europa verruimt. Waarom worden niet meer zo’n boeken geschreven en op de markt gebracht?