Wat we kunnen weten

De verteller van zijn nieuwe roman “Wat we kunnen weten”, heet Tom Metcalfe, een literatuurwetenschapper. Metcalfe leeft aan het begin van de 22ste eeuw, in 2119. Zijn studieobject is de cultuur van de 21ste-eeuw, in het bijzonder de cultuur tussen 1990 en 2030, met als focus de dichter Francis Blundy en zijn intimi. De dichter had in 2014, tijdens een etentje bij hen thuis, 'Een lauwerkrans voor Vivien' voorgedragen. Het gedicht is verloren gegaan, maar op basis van de dagboeknotities van de aanwezigen moet het een Blundy’s meesterwerk zijn geweest. Verloren, want milieurampen hebben de wereld grondig veranderd: poolijs en gletsjers zijn gesmolten, de zeespiegel gestegen, diersoorten uitgestorven.  Groot-Brittannië is veranderd in een archipel; de bevolking gehalveerd; de overheid heeft geen volledige controle over het Britse grondgebied. Serieus onderzoek doen in een grote bibliotheek is riskant, want losgeslagen bendes loeren in het Lake District om de hoek. Metcalfe brengt het allemaal terloops ter sprake, zonder zich er druk om te maken, terloops haast. De overeenkomst met de groeiende klimaatonverschilligheid heden ten dage is niet bemoedigend. Tegen deze post-apocalyptische achtergrond gaat Metcalfe obsessief op zoek naar het gedicht. En ook Vivien zelf, aan wie het gedicht is opgedragen, wordt deel van zijn obsessie. Toms collega en latere vrouw, Rose, is daar begrijpelijkerwijs geïrriteerd door. Toch blijft ze, als medewetenschapper, met hem samenwerken om het lang verloren gedicht te ontdekken, zelfs als hun relatie stormachtiger wordt. Wat Tom en Rose uiteindelijk vinden, laat ik aan de lezer over om te ontdekken. “Wat we kunnen weten” geeft zijn geheimen langzaam prijs. Door zijn verhaal in deze vreemde toekomst te plaatsen, krijgt McEwan de kans om te reflecteren op ons eigen tijdperk, het tijdperk dat Tom zo fascineert. Maar dat commentaar is milder dan je, gezien de wereldwijde ramp die de mensen veroorzaakt hebben, zou verwachten. McEwan verrast ook deze keer en laat ruimte voor hoop, vindingrijkheid en veerkracht.